Terminal Block là gì? Hướng dẫn chọn đúng loại cho tủ điện công nghiệp

Terminal Block hay cầu đấu điện, cầu đấu dây là thiết bị dùng để kết nối và phân phối dây dẫn một cách gọn gàng, an toàn trong tủ điện. Terminal Block được sử dụng rất phổ biến trong tủ PLC, MCC, tủ phân phối, BMS, HVAC, máy móc và dây chuyền tự động hóa.

Khi lựa chọn Terminal Block, không nên chỉ nhìn vào kích thước bên ngoài hoặc tiết diện danh nghĩa. Các thông số như dải tiết diện dây, dòng điện danh định, điện áp, loại dây dẫn, công nghệ kẹp dây, chức năng terminal và điều kiện môi trường đều ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn và độ ổn định của điểm đấu nối.

Terminal Block Là Gì?

Terminal Block là thiết bị tạo ra một điểm đấu nối trung gian giữa hai hoặc nhiều dây dẫn điện. Tại Việt Nam, sản phẩm này còn thường được gọi là cầu đấu điện, cầu đấu dây, domino điện hoặc domino đấu nối.

Thay vì nối dây bằng cách xoắn trực tiếp các lõi dẫn với nhau, Terminal Block sử dụng một cơ cấu kẹp có kiểm soát như vít siết, lò xo hoặc Push-in để giữ dây và tạo tiếp xúc điện ổn định.

Trong tủ điện công nghiệp, Terminal Block còn giúp kỹ thuật viên phân chia mạch, đánh số dây, kiểm tra tín hiệu, bảo trì và thay thế thiết bị mà không phải tháo toàn bộ hệ thống dây.

Tham khảo danh mục: Cầu đấu dây / Terminal Block.

Cấu Tạo Của Terminal Block

Một Terminal Block DIN Rail thông dụng thường gồm phần vỏ cách điện, hệ thống dẫn điện và cơ cấu giữ dây. Tùy dòng sản phẩm, terminal có thể tích hợp thêm cầu chì, điểm test, dao cách ly, LED, jumper hoặc chức năng tiếp địa.

1. Vỏ cách điện

Vỏ terminal thường sử dụng nhựa kỹ thuật có khả năng cách điện và chịu nhiệt. Yêu cầu về vật liệu, cấp chống cháy và chứng nhận cần được kiểm tra trên datasheet của đúng series sản phẩm.

2. Phần dẫn điện

Phần kim loại bên trong tạo đường dẫn điện giữa các đầu đấu nối. Thiết kế contact system ảnh hưởng trực tiếp đến dòng điện danh định, điện trở tiếp xúc và khả năng giữ ổn định điểm nối.

3. Cơ cấu giữ dây

Tùy series, Terminal Block có thể sử dụng Screw Connection, Spring Connection hoặc Push-in Connection. Mỗi công nghệ có ưu điểm riêng về tốc độ thi công, khả năng chống rung và cách thao tác dây.

4. Phụ kiện đi kèm

Một hệ thống Terminal Block hoàn chỉnh thường còn có End Plate, End Clamp, Marker, Jumper/Bridge và DIN Rail. Những phụ kiện này giúp cố định cụm terminal, đánh số mạch và phân phối điện giữa nhiều cầu đấu.

Terminal Block Được Lắp Ở Đâu Trong Tủ Điện?

Phần lớn Terminal Block dạng module trong tủ điện công nghiệp được lắp trên DIN Rail 35 mm. DIN Rail giúp các terminal được xếp thành cụm thẳng hàng, dễ tháo lắp và thuận tiện mở rộng.

Trong một tủ PLC, ví dụ, dây tín hiệu từ cảm biến ngoài hiện trường thường được đưa vào Terminal Block trước rồi mới đi tiếp đến module I/O. Nhờ đó kỹ thuật viên có thể đo tín hiệu, thay dây hoặc cô lập từng mạch mà hạn chế thao tác trực tiếp trên PLC.

Tham khảo: Thanh ray / DIN Rail 35 mm.

Các Loại Terminal Block Phổ Biến

Terminal Block không chỉ khác nhau ở tiết diện dây. Chúng còn được phân loại theo công nghệ đấu nối và chức năng của từng điểm terminal.

Chọn Terminal Block Bao Nhiêu mm²?

Tiết diện danh nghĩa của Terminal Block phải phù hợp với dây dẫn thực tế, nhưng đây chưa phải tiêu chí duy nhất.

Ví dụ, một Terminal Block được gọi là “6 mm²” không có nghĩa nó chỉ nhận duy nhất dây 6 mm². Nhiều sản phẩm có thể nhận một dải tiết diện conductor rộng hơn hoặc hẹp hơn tùy kiểu dây, có ferrule hay không và tiêu chuẩn đấu nối của hãng.

Do đó khi chọn cầu đấu cần kiểm tra ít nhất các thông số Nominal Cross-section, Connection Capacity, Solid/Flexible Conductor Range và Ferrule Range trên datasheet.

Cách Chọn Terminal Block Theo Dòng Tải

Sau khi xác định tiết diện dây, cần kiểm tra dòng điện danh định của terminal. Dòng cho phép của Terminal Block phải đáp ứng dòng thiết kế của mạch trong điều kiện sử dụng thực tế.

Tuy nhiên, dòng danh định của Terminal Block không phải là ampacity của dây dẫn. Dây điện vẫn phải được chọn riêng theo tiết diện, phương pháp lắp đặt, nhiệt độ, tiêu chuẩn và thiết bị bảo vệ của mạch.

Ví dụ một số Terminal Block Phoenix Contact hiện có trên phukiencap.com:

Đây là bảng định hướng theo các model cụ thể, không phải bảng dòng cho mọi Terminal Block cùng tiết diện. Khi thiết kế cần đối chiếu đúng datasheet, phụ kiện jumper và điều kiện nhiệt của model sử dụng.

Xem hướng dẫn chi tiết: Cách chọn cầu đấu Phoenix Contact theo dòng tải.

Terminal Block Bắt Vít Và Push-in Khác Nhau Thế Nào?

Terminal Block bắt vít sử dụng vít để tạo lực giữ conductor. Ưu điểm là công nghệ quen thuộc, dễ kiểm tra bằng lực siết và có nhiều lựa chọn từ mạch tín hiệu đến dòng cao.

Terminal Block Push-in sử dụng cơ cấu lò xo cho phép dây phù hợp được cắm nhanh vào terminal. Loại này giúp giảm thời gian thao tác khi tủ có số lượng điểm đấu nối lớn.

Không nên kết luận Push-in luôn tốt hơn Screw hoặc ngược lại. Việc lựa chọn cần dựa vào loại dây, số lượng điểm đấu, môi trường rung, yêu cầu bảo trì, dòng điện và tiêu chuẩn của dự án.

Dây Mềm Có Cần Bấm Cos Ferrule Khi Đấu Terminal Block?

Đối với dây mềm nhiều sợi, Ferrule / đầu cos pin thường được sử dụng để gom các sợi conductor thành một đầu đấu gọn, giảm tình trạng xòe sợi và giúp thao tác đấu nối ổn định hơn khi loại terminal và hướng dẫn của nhà sản xuất phù hợp.

Tuy nhiên, cần chọn đúng ferrule theo tiết diện dây, chiều dài pin và loại terminal. Không nên bấm một loại ferrule bất kỳ rồi ép vào terminal nếu kích thước sau khi bấm vượt quá khả năng nhận dây.

Tham khảo: Bảng chọn đầu cos theo tiết diện dây.

Terminal Block Dùng Trong Những Tủ Điện Nào?

Tủ PLC và Module I/O

Terminal Block tạo điểm đấu trung gian giữa dây cảm biến, actuator và PLC. Tủ PLC có mật độ dây lớn thường ưu tiên terminal nhỏ gọn, marker rõ và có thể sử dụng loại nhiều tầng để tiết kiệm không gian.

Tủ MCC

Tủ MCC có cả mạch điều khiển và mạch động lực. Cầu đấu phải được chọn theo đúng dòng, tiết diện dây và chức năng từng mạch; không nên dùng cùng một loại terminal cho mọi vị trí.

BMS và HVAC

Hệ thống BMS/HVAC có nhiều tín hiệu cảm biến, relay và nguồn 24VDC. Terminal Block giúp phân nhóm dây, đánh số và hỗ trợ quá trình commissioning cũng như bảo trì sau này.

Tủ phân phối

Ở các mạch dòng lớn hơn, cần sử dụng Terminal Block có current rating và connection capacity phù hợp, đồng thời kiểm tra khoảng cách điện, điện áp và các yêu cầu của hệ thống.

Xem thêm: Một tủ điện tiêu chuẩn cần những phụ kiện gì?.

Cách Chọn Terminal Block Cho Tủ Điện

Những Lỗi Thường Gặp Khi Lắp Terminal Block

Một Terminal Block đúng thông số vẫn có thể xảy ra sự cố nếu thi công không đúng kỹ thuật. Các lỗi thường gặp gồm chọn sai dải dây, tuốt dây không đúng chiều dài, siết vít sai mô-men, bấm ferrule không phù hợp, thiếu End Clamp hoặc đánh số dây không rõ ràng.

Với terminal bắt vít, siết quá lỏng có thể làm tăng điện trở tiếp xúc và phát nhiệt; siết quá chặt lại có nguy cơ làm hư vít, conductor hoặc terminal. Vì vậy nên tuân theo stripping length và tightening torque do nhà sản xuất công bố.

Trong tủ điều khiển, dây nguồn và dây tín hiệu như 4–20mA, 0–10V, RS485 hoặc các bus truyền thông cũng cần được bố trí hợp lý để hạn chế ảnh hưởng nhiễu.

Không nên bỏ qua Marker, End Plate và End Clamp. Đây là các chi tiết nhỏ nhưng có tác dụng lớn trong việc nhận diện dây, cố định cụm terminal và bảo trì hệ thống.

Xem chi tiết: Hướng dẫn lắp đặt Terminal Block DIN Rail đúng kỹ thuật.

Kinh Nghiệm Chọn Terminal Block Cho Nhà Máy F&B

Trong nhà máy Food & Beverage, hệ thống tủ điều khiển thường phục vụ băng tải, máy chiết rót, đóng gói, cảm biến và nhiều thiết bị trường. Ngoài dòng điện và tiết diện dây, cần chú ý đến rung động, điều kiện vệ sinh, độ ẩm và thời gian dừng máy khi bảo trì.

Đối với tủ PLC có số lượng điểm I/O lớn, terminal dạng Push-in hoặc Spring có thể giúp tăng tốc độ đấu nối khi series phù hợp với dây và yêu cầu dự án.

Với các nhánh nguồn cảm biến 24VDC, Fuse Terminal Block có thể được sử dụng để bảo vệ và cô lập từng nhánh theo thiết kế. Khi xảy ra sự cố ở một nhánh, kỹ thuật viên có thể xác định và xử lý mạch dễ dàng hơn.

Một Số Terminal Block Phoenix Contact Trên Phukiencap.com

Tùy dòng tải và tiết diện dây, có thể tham khảo một số Terminal Block Phoenix Contact đang có trên phukiencap.com:

Câu Hỏi Thường Gặp Về Terminal Block

Terminal Block là gì?

Terminal Block là thiết bị đấu nối trung gian dùng để kết nối, phân phối và tổ chức dây dẫn trong tủ điện hoặc thiết bị công nghiệp.

Terminal Block và domino điện có giống nhau không?

Trong cách gọi thông dụng tại Việt Nam, “domino điện” thường được dùng rộng để chỉ cầu đấu dây. Tuy nhiên Terminal Block công nghiệp DIN Rail có nhiều dòng chuyên dụng hơn như PE, fuse, disconnect, test và multi-level.

Chọn Terminal Block bao nhiêu mm²?

Cần chọn theo dải tiết diện mà terminal chấp nhận cho đúng loại conductor, không chỉ dựa vào tiết diện danh nghĩa ghi trong tên sản phẩm.

Chọn Terminal Block theo dòng hay theo tiết diện?

Phải kiểm tra cả hai. Dây phải nằm trong dải connection capacity của terminal và current rating của terminal phải đáp ứng mạch trong điều kiện áp dụng.

Terminal Block Push-in có chống rung tốt không?

Cơ cấu lò xo của terminal Push-in có ưu điểm duy trì lực tiếp xúc mà không cần vít, nhưng mức độ phù hợp vẫn phải đánh giá theo datasheet, môi trường và yêu cầu của dự án.

Dây mềm có cần bấm Ferrule không?

Ferrule thường hữu ích với dây mềm nhiều sợi khi loại terminal cho phép. Cần chọn đúng tiết diện và chiều dài ferrule theo hướng dẫn của terminal.

Terminal Block có lắp trên DIN Rail 35 mm không?

Nhiều dòng Terminal Block dùng trong tủ điện được thiết kế để lắp trên DIN Rail 35 mm, nhưng vẫn cần kiểm tra đúng rail và series terminal.

Terminal Block PE dùng để làm gì?

Terminal PE dùng cho dây tiếp địa bảo vệ, tạo kết nối từ conductor PE đến hệ thống tiếp địa theo cấu trúc được thiết kế cho terminal và DIN Rail.

Kết Luận

Terminal Block là một thành phần nhỏ nhưng có vai trò quan trọng trong độ an toàn, khả năng bảo trì và độ tin cậy của tủ điện công nghiệp.

Để chọn đúng cầu đấu điện, cần kiểm tra đồng thời loại dây, tiết diện, dòng điện, điện áp, công nghệ đấu nối, chức năng terminal, DIN Rail và điều kiện môi trường. Không nên chọn Terminal Block chỉ theo kích thước hoặc sử dụng một bảng dòng/áp chung cho mọi series.

Đối với các hệ thống PLC, MCC, BMS, HVAC, dây chuyền sản xuất và tủ phân phối, việc sử dụng đúng Terminal Block cùng phụ kiện End Plate, End Clamp, Marker, Jumper và Ferrule sẽ giúp hệ thống đấu nối gọn hơn và thuận tiện hơn trong vận hành, kiểm tra và bảo trì.