Khuôn Bấm Hex, Square Và Trapezoid Cho Ferrule Khác Nhau Thế Nào?
Khuôn bấm Hex, Square và Trapezoid tạo ra những hình dạng khác nhau trên phần ống kim loại của ferrule sau khi bấm. Sự khác nhau này có thể ảnh hưởng đến cách ferrule đi vào khoang nhận dây của đầu cực, đặc biệt khi kích thước sau bấm tiến gần giới hạn mà đầu cực cho phép.
Square tạo tiết diện gần vuông; Hex tạo tiết diện lục giác và gần tròn hơn; Trapezoid tạo tiết diện hình thang. Không có một hình dạng bấm luôn tốt nhất cho mọi ferrule và mọi Terminal Block. Khi lựa chọn hoặc thay đổi khuôn bấm, cần xem đồng thời ferrule, tiết diện dây, dụng cụ bấm và cấu tạo khoang đầu cực.
Hex: ferrule sau bấm có tiết diện lục giác và gần tròn hơn.
Trapezoid: ferrule sau bấm có tiết diện hình thang.
Hex, Square Và Trapezoid Tạo Hình Dạng Sau Bấm Khác Nhau Thế Nào?
Ferrule là ống kim loại được bấm quanh phần ruột dẫn mềm nhiều sợi. Khi dụng cụ ép phần ống ferrule, hình học của khuôn sẽ tạo ra hình dạng tiết diện bên ngoài sau bấm. Vì vậy, Hex, Square và Trapezoid trước hết là ba dạng hình học khác nhau của mối bấm, không phải ba cấp chất lượng.
| Kiểu bấm | Hình dạng sau bấm | Đặc điểm đáng chú ý | Hình học khoang cần xem |
|---|---|---|---|
| Square | Gần hình vuông | Weidmüller nêu diện tích tiếp xúc lớn. | Có lợi thế hình học với khoang vuông hoặc chữ nhật. |
| Hex | Lục giác, gần tròn | Weidmüller nêu hướng đưa vào tương đối trung tính nhờ tiết diện gần tròn. | Có lợi thế hình học với khoang gần tròn. |
| Trapezoid | Hình thang | Weidmüller nêu bề mặt liên tục và mức biến dạng thấp tại điểm tiếp xúc khi chịu tải. | Cần xem hình dạng thực tế và cấu tạo điểm tiếp xúc của đầu cực. |
Nguồn kỹ thuật: Weidmüller – Wire-end ferrules, phần “Typical press shapes for wire-end ferrules”; Phoenix Contact – What you should know about ferrules, phần “Crimp forms”. Bảng mô tả đặc điểm hình học, không xác nhận tương thích cho một model Terminal Block cụ thể.
Square: Tiết Diện Gần Vuông
Square tạo phần ferrule có tiết diện gần hình vuông. Weidmüller mô tả dạng này có diện tích tiếp xúc lớn và phù hợp về hình học với khoang kết nối dạng vuông.
Phoenix Contact cũng cho biết Square là một dạng bấm phổ biến và có khả năng tương thích tốt với khoang vuông hoặc chữ nhật. Tuy nhiên, đặc điểm này chỉ mô tả lợi thế về hình học; nó không tự chứng minh Square tốt hơn các kiểu bấm khác trong mọi đầu cực.
Hex: Tiết Diện Lục Giác Và Gần Tròn
Hex tạo phần ferrule có tiết diện lục giác và gần hình tròn hơn Square. Weidmüller nêu ưu điểm về hướng đưa vào tương đối trung tính nhờ tiết diện gần tròn và khả năng phù hợp về hình học với khoang kết nối tròn.
Điểm này có thể hữu ích khi ferrule được đưa vào những khoang có hình dạng gần tròn. Tuy nhiên, số cạnh của mối bấm không phải căn cứ để kết luận lực giữ dây hoặc chất lượng điện của Hex cao hơn Square.
Trapezoid: Tiết Diện Hình Thang
Trapezoid tạo phần ferrule có tiết diện hình thang. Weidmüller nêu các đặc điểm gồm mức biến dạng thấp tại điểm tiếp xúc khi chịu tải, bề mặt liên tục và khả năng phù hợp với một số điểm tiếp xúc như dạng vít.
Phoenix Contact mô tả Trapezoid là một dạng bấm truyền thống. Điều đó không có nghĩa dạng này kém hơn Hex hoặc Square; khả năng sử dụng vẫn phụ thuộc vào ferrule, kích thước sau bấm và cấu tạo đầu cực cụ thể.
Hình Dạng Sau Bấm Ảnh Hưởng Thế Nào Đến Việc Lắp Vào Đầu Cực?
Ảnh hưởng quan trọng nhất của hình dạng bấm là kích thước và hình học bên ngoài của ferrule sau khi ép. Hai ferrule dùng cho cùng tiết diện dây danh nghĩa nhưng được bấm bằng hai khuôn khác nhau có thể tạo ra hình dạng ngoài khác nhau.
Khi khoang đầu cực còn nhiều khoảng trống, sự khác biệt giữa Square, Hex hoặc Trapezoid có thể chưa phải yếu tố quyết định. Nhưng khi ferrule tiến gần kích thước tối đa của khoang nhận dây, hình dạng bên ngoài trở nên đáng chú ý hơn.
Phoenix Contact nêu ví dụ rằng ở vùng tiết diện tối đa, một ferrule bấm Square không nhất thiết vừa với khoang tròn có cùng thông số tiết diện danh nghĩa. Vì vậy, cùng số mm² không có nghĩa mọi hình dạng sau bấm đều chiếm cùng không gian.
Có Thể Đánh Giá Chất Lượng Mối Bấm Chỉ Qua Hex, Square Hay Trapezoid Không?
Không. Hình dạng bên ngoài cho biết ferrule đã được tạo thành tiết diện nào, nhưng riêng hình dạng đó chưa đủ để chứng minh lực giữ dây, chất lượng tiếp xúc điện hoặc khả năng tương thích với một đầu cực cụ thể.
Weidmüller nêu rõ không thể xác định chung một hình dạng bấm phù hợp nhất cho mọi ứng dụng; mỗi dạng có ưu điểm và hạn chế riêng. Phoenix Contact cũng cho biết không có một câu trả lời duy nhất cho câu hỏi hình dạng nào tốt nhất.
| Quan sát | Có thể kết luận | Chưa thể kết luận |
|---|---|---|
| Ferrule được bấm Hex | Tiết diện bên ngoài có dạng lục giác và gần tròn hơn. | Không chứng minh lực giữ dây tốt hơn Square. |
| Square có diện tích tiếp xúc hình học lớn | Đây là một đặc điểm của hình dạng bấm được Weidmüller công bố. | Không chứng minh Square tốt nhất cho mọi đầu cực. |
| Ferrule lắp vừa vào khoang đầu cực | Kích thước thực tế cho phép đưa ferrule vào khoang ở cấu hình đang thử. | Không chứng minh toàn bộ cấu hình dây – ferrule – dụng cụ – đầu cực đã được nhà sản xuất cho phép. |
| Trapezoid là dạng bấm truyền thống | Đây là một dạng bấm đã được sử dụng lâu trong thực tế. | Không có nghĩa chất lượng thấp hơn Hex hoặc Square. |
Khi Thay Khuôn Bấm Ferrule Cần Kiểm Tra Những Gì?
Nếu đang thay từ một loại kìm hoặc khuôn bấm sang loại khác, không nên chỉ kiểm tra xem ferrule “bấm được” hay không. Nên đối chiếu theo trình tự dưới đây.
Bước 1: Xác Định Đúng Ferrule Và Dây Dẫn
Ghi lại loại ferrule, tiết diện dây, số lượng dây đi vào ferrule và chiều dài phần ống. Nếu là TWIN ferrule, cần xác định tiết diện của từng dây thay vì chỉ cộng tổng tiết diện.
Bước 2: Kiểm Tra Phạm Vi Của Dụng Cụ Hoặc Khuôn Bấm
Tra tài liệu của đúng dụng cụ để xác định loại ferrule và dải tiết diện mà kìm/khuôn được thiết kế xử lý. Với dụng cụ có nhiều vị trí bấm, cần dùng đúng vị trí tương ứng với tiết diện dây.
Phoenix Contact lưu ý rằng với kìm có nhiều ổ bấm, mỗi tiết diện có vị trí tương ứng và cần đặt đúng conductor vào ổ phù hợp. Một số kìm tự điều chỉnh có thể tạo Square hoặc Hex mà không cần chọn ổ riêng.
Bước 3: Kiểm Tra Hình Dạng Và Kích Thước Ferrule Sau Bấm
Sau khi bấm mẫu, kiểm tra ferrule có tạo đúng hình dạng mà dụng cụ được thiết kế tạo ra hay không; đồng thời quan sát vết nứt, sợi đồng lộ ra ngoài, biến dạng cổ nhựa hoặc ba via bất thường nếu có.
Không nên chỉ so bằng mắt với một ferrule bấm bằng dụng cụ khác, vì Square, Hex và Trapezoid vốn tạo hình dạng bên ngoài khác nhau.
Bước 4: Đối Chiếu Khoang Nhận Dây Của Đúng Đầu Cực
Tra datasheet hoặc hướng dẫn của đúng model Terminal Block/thiết bị. Các mục nên tìm gồm Connection data, thông tin conductor có ferrule, dải tiết diện và hướng dẫn chuẩn bị dây nếu nhà sản xuất có công bố.
Mục tiêu của bước này là xác định ferrule sau bấm có nằm trong phạm vi đầu cực cho phép hay không. Nếu tài liệu chỉ công bố tiết diện dây mà không công bố chi tiết hình dạng bấm, không nên tự biến một ưu điểm hình học thành yêu cầu bắt buộc của model đó.
Bước 5: Phân Biệt “Lắp Vừa” Với “Được Xác Nhận Phù Hợp”
Ferrule đưa được vào khoang đầu cực chỉ xác nhận một phần về kích thước vật lý. Nếu ứng dụng cần tuân theo cấu hình được nhà sản xuất công bố, vẫn phải kiểm tra đúng loại conductor, ferrule, phạm vi tiết diện và yêu cầu liên quan của đầu cực.
Ferrule + dây → phạm vi dụng cụ → hình dạng sau bấm → kích thước thực tế → dữ liệu của đầu cực → kết luận đến đúng mức tài liệu cho phép.
Chiều Dài Ferrule Và Ferrule Đơn/TWIN Có Phải Là Cùng Vấn Đề Với Hình Dạng Bấm Không?
Không. Hex, Square và Trapezoid mô tả hình dạng phần ferrule sau khi bấm. Chiều dài ferrule và số lượng dây đi vào ferrule là những thông số khác và cần được kiểm tra riêng.
Nếu vấn đề đang cần giải quyết là ferrule nên dùng phần ống dài 8, 10, 12 hay 18 mm, xem thêm Ferrule 8, 10, 12 hay 18 mm: chọn chiều dài theo Terminal.
Nếu cần xác định một dây dùng ferrule đơn hay hai dây có thể dùng chung TWIN ferrule, xem Ferrule đơn và TWIN Ferrule: khi nào dùng hai dây một đầu?.
Kết Luận
Hex, Square và Trapezoid khác nhau chủ yếu ở hình dạng ferrule sau bấm. Square tạo tiết diện gần vuông; Hex gần tròn hơn; Trapezoid tạo tiết diện hình thang. Khác biệt này đáng chú ý nhất khi phải đối chiếu hình dạng và kích thước ferrule với khoang nhận dây của đầu cực.
Không nên chọn một kiểu chỉ vì có nhiều cạnh hơn, diện tích tiếp xúc lớn hơn hoặc trông chắc hơn. Khi thay đổi khuôn bấm, cần kiểm tra đúng ferrule, tiết diện dây, phạm vi dụng cụ, hình dạng sau bấm và dữ liệu của đúng đầu cực.
• Weidmüller – Wire-end ferrules, phần “Typical press shapes for wire-end ferrules”: đặc điểm của Square, Hex và Trapezoid, đồng thời lưu ý không thể xác định chung một hình dạng phù hợp nhất cho mọi ứng dụng.
• Phoenix Contact – What you should know about ferrules, phần “Crimp forms” và “Crimping tools”: hình dạng bấm, ảnh hưởng khi tiến gần tiết diện tối đa của khoang và yêu cầu chọn đúng vị trí bấm của dụng cụ.
Thông tin trong bài giải thích hình dạng bấm và cách đối chiếu. Khi áp dụng cho một model cụ thể, ưu tiên tài liệu hiện hành của đúng ferrule, dụng cụ bấm và đầu cực đang sử dụng.
